రథ యాత్ర -2 (అనాతవరం దేవుడి పెళ్లి కథ)

దేవుడి పెళ్లి (1955 నుంచి 1981 ):

గ్రామం లో కి కరెంట్ వచ్చిన సమయం. కరెంట్ స్తంభాలు పాది , తీగల ద్వారా ఇళ్లల్లో కి కరెంట్ ఇస్తున్నారు. పక్షులు చెట్లు, ఇళ్ల కప్పులతో పాటు కరెంటు తీగల మీద, స్తంభాల మీద వాలి రీ ఛార్జ్ చేసుకుంటున్నాయి. కొంతమంది ఇళ్లలో కరెంట్ దీపాలు వెలుగుతున్నాయి. ఊరికి కరెంట్ వచ్చిందని గ్రామం మొత్తం సంతోషం గా ఉంది.

ఇంకో మూడు నెలలో వైశాఖ మాసం. రధం చూస్తే నలభై అడుగులు. కరెంట్ తీగలు రావడం తో , ఈ రధం తో రధ యాత్ర చెయ్యడం కష్ట మని పెద్దలు నిశ్చయించుకున్నారు. పల్లకీ మరియు ఇతర దేవతా వాహనాలతో దేవుడి కళ్యాణం చేద్దామనుకున్నారు. అది తెలుసుకున్న కొంతమంది పిల్లలు, యువకులు గాబరా పడ్డారు. “అయ్యో ఇంక రధం తిరగదేమో, మనం రధం లో కూర్చోలేమని /రధాన్ని లాగలేమోమని”. “ఈ కరెంట్ కన్నా కొండత యెత్తునున్న రథమే కావాలి ” అని పిల్లలు ఏడుస్తున్నారు.

అభివృద్ధి తో పాటు ఆచారం కూడా ముఖ్యమనుకుని, నూకల బుల్లివెంకన్న గారు, నూకల సుబ్బారావు గారు, రామరాజు గారు మరియు మిగతా ఊరి పెద్దలంతా అనుకుని, నలభై అడుగుల రధాన్ని సగానికి సగం ఇరవై అడుగులు చేసి, రధ యాత్ర ని కొనసాగిద్దామని నిశ్చయించుకున్నారు. పెద్ద పెద్ద చక్రాలు, టర్నింగ్ లో ఎడమ వైపు కు గాని , కుడి వైపు కు గాని సులువు గా తిరగడానికి దీర్ఘ చతురస్రాకారం లో ఉండే ఇనప డ్రైవింగ్ స్టీరింగ్, బలమైన పగ్గాలు తో రధం , రధోత్సవం కి తయ్యార్ అన్నట్లు శివాలయం గుడి పక్కన ఠీవీ గా నిలబడి ఉంది.

*********

వేసవి కాలం వైశాఖ మాసం ఎప్పుడొస్తుందా అని పిల్లలు, యువకులు. రధోత్సవం లో మూర్తీభవించిన ఆ దేవతా మూర్తులని కళ్లారా చూద్దామని పెద్దలు, అందరూ వేయి కళ్ళతో తో చూస్తున్నారు. ఆ రోజు రానే వచ్చింది.

అప్పట్లో రధం లో కూర్చున్న పిల్లలు, ఇప్పుడు యువకులయ్యారు. అప్పటి యువకులు కొంచం పెద్ద వాళ్ళయ్యారు. యువకులు రధం పగ్గాలు చేత పట్టారు. మళ్ళీ అదే నినాదాలు “అశ్శరభ శరభ” “అల్లెల్ల వీర “, తో రధాన్ని ముందుకి నడిపిస్తున్నారు. రధం తో పాటు పల్లకీ , దేవతా వాహనాలు తో మేళ తాళాలు. వీటిలితో పాటు భోగం మేళాలు కూడా జోడించారు.

అదే ఉత్సాహం , అదే భక్తి అందరిలో..పెద్దవాళ్ళందరూ ముందు ఉండి , జాగ్రత్త గా రధ యాత్ర ని నడిపిస్తున్నారు.

**********

రధం శివాలయం , విష్ణాలయం మీదుగా రెండో వీధి లో కి ప్రవేశించి కట్లమ్మ గుడి దగ్గెర ఆపారు . అక్కడనుండి రెండో వీధి మీదుగా ఒకటో వీధి లో కి ప్రవేశిస్తుండగా తూము దగ్గెర ఒక మధ్య వయస్కుడు నల్లటి ముసుగు లో దూరి ” అందరూ రెడీ నా రైట్ రైట్ “ అంటూ తన కెమెరా లో నుంచి రధం లాగుతున్న యువకులకు, అక్కడున్న పెద్దలకి నించోమని చెప్పి, ముసుగులో అన్ని సెట్ చేసుకుని , పావు గంట తరువాత ఫోటో లు తీసారు . అతనే నూకల విశ్వ సుందరం గారు మరో పేరు ఫోటో సుందరం గారు. ఈయన ఫోటో లు తీసిన తరువాత రధం ఒకటో వీధి లో కి ప్రవేశించింది.

మొదట రోజు గుళ్లో పానకాలు , ఒక రోజు నారాయణమూర్తి గారింట్లో , నూకల సుబ్బారావు గారింట్లో, రామరాజు గారింట్లో, చివరి రోజు సరిపెల్ల వారింట్లో ఇచ్చేవారు. అప్పుడప్పుడు గేట్ లో నుంచి వచ్చి రధోత్సవం లో ఉత్సాహం గా హాజరయ్యే వాళ్ళలో చెల్లు అగ్గన్న గారు, తాతబ్బాయి నాయుడు గారు, రామదాసు బంగారయ్య (ఆదిబాబు గారి తండ్రి) కూడా ముందర ఉండే వారు.

*********

సంవత్సరాలు గడుస్తున్నాయి. ఎప్పుడెప్పుడు వస్తుందా అనే రోజు , మళ్ళీ వచ్చింది .అప్పటి యువకులు తోటకూర సత్తికొండ రాజు గారు, వడ్లమాని బాబీ (అవతారం గారి బాబీ) గారి ఆధ్వర్యం లో పిల్లలతో , వాళ్ళ చిన్ననాటి స్నేహితులతో, అప్పటి పెద్దల ఆశీర్వాదం తో మళ్ళీ ” “అశ్శరభ శరభ” “అల్లెల్ల వీర ” నినాదాలతో, కేరింతలతో , భక్తి తో పాటు ఈ సారి పిల్లల్లో , యువకులలో ఉత్సాహం నింపుతూ దేవుడి పెళ్లి ని బ్రహ్మాండం గా మేళ తాళాలు , భోగం మేళాలు , పెద్ద పల్లకీ ఊరేగింపులు , పానకాలు తో ఐదు రోజుల పాటు రధోత్సవం అంతే అంగరంగ వైభవం గాజరిపించారు. మేము సైతం మేము సైతం అంటూ,

నూకల సత్తి బాబు (రవణమ్మ గారి సత్తి బాబు) గారు, నూకల సూరిబాబు (పొట్టి సూరి) గారు, సరిపెల్ల భూషణం గారు, నూకల కాంబాబు గారు, సిద్ధాంతి గారి బాబి గారు , పెద్ద మాస్టర్ శేఖరం గారు , అనుపిండి రామూర్తి గారి కన్నబాబు గారు ,పాలగుమ్మి సూర్యనారాయణ గారు , ఫోటో సుందరం గారి బాబ్జి, చిన్న మాస్టర్ గారి రాంబాబు గారు, పేరన్న గారి నాగేశ్వరరావు, సత్యనారాయణ రాజు గారు , వెర్రిబాబు గారు, నాగన్న గారు, బడి లచ్చమ్మ గారి సుబ్బయ్య, సూరయ్య లు.

అబ్బీసు గారు ,అయ్యలసోమయాజుల రమణ గారు (సుందరం గారి అల్లుడు ), వడ్లమాని మణి గారు , అనుపిండి రామం గారి చిట్టి, శేషులు , నారాయణ మూర్తి గారి సుబ్బయ్య గారు ,విశ్వనాధ్ గారు & బాబ్జి గారు ,వరహాభట్ల శంబన్న శాస్త్రి గారు , పేరి మహాదేవ శాస్త్రి గారు , మూలా సూరి శాస్త్రి, గంటి నర్సు, శేషు గారి తో పాటు నూకల పేరప్ప గారు, రామం గారు, బుచ్చి మాస్టర్ గారు, నూకల సుబ్బారావు గారి శీనప్ప గారు , విస్సప్ప గారు, కన్నబాబు గారు, అబ్బాయిరాజు గారు, రామ భద్రుడు గారు, సుబ్బారావు మాస్టర్ గారు, అనుపిండి గణపతి గారులు, అగ్నిహోత్రుడు, రామం గారు, పేరి అన్నాజీ గారు, నూకల సూరిబాబు గారు (బుల్లివెంకన్న గారి పెద్ద అబ్బాయి) కూడా రథం పగ్గాలు పట్టుకుని నడిపించారు.

***********

రధ చక్రాలు తిరుగుతున్నట్టుగా , రోజులు, సంవత్సరాలు కూడా అంతే స్పీడ్ లో వెళ్తున్నాయి . పిల్లలంతా యువకులవుతున్నారు.

పెద్ద పెద్ద రధ చక్రాలు కొంచం చిన్నవయ్యాయి.ఐరన్ స్టీరింగ్ ని తీసేసారు. ఈ రధాన్ని బండారులంక గ్రామం లో చేసి , రధ యాత్ర కి సిద్ధం చేసారు. రధ చక్రాలు చిన్నవైనా పిల్లల్లో, యువకుల్లో మాత్రం ఉత్సాహం మరీ ఎక్కువైంది.

కోయిల వసంతం గురుంచి ఎదురు చూసినట్టు, కుర్రాళ్లందరూ వైశాఖ మాసం రధ యాత్ర గురుంచి ఎదురు చూపు. ఆ రోజు రానే వచ్చింది.

*********

రధాన్ని రెడీ చేసారు. గుళ్లో పూజలు అన్నీ ముగిసిన తరువాత పెద్ద పల్లకీ ని మోస్తూ మూడు ప్రదక్షిణాలు చేస్తున్నారు .కుమ్మరి వెంకన్న వీరంగం వాయిస్తున్నాడు.డోలూ ,సన్నాయిలు తో నాద స్వరం వాయిస్తున్నారు.

బయట అంటా కోలాహలం గా ఉంది . అర్చకులు బ్రహ్మెశ్వరరావు గారు వచ్చి, దేవతా మూర్తులని రధం లో పెట్టి, ఆకులో అన్నం రథం ముందర పెట్టి, హర హరా అని అన్నారు. అప్పటికే చేతిలో రథం పగ్గాలు పట్టుకుని ఒక్కసారి “హర హరా” అని అరిచాడు బుల్లి వెంకన్న గారి సూరి బాబు.

అతని తో పాటు అగ్నిహోత్రుడు గారి బాచి, పప్పు బాబీ, పప్పు శీనులు, అగ్గన్న గారి విస్సు, కర్రా వీరభద్రం,నూకల సుబ్రహ్మణ్యం (శర్మ గారి, తమ్ముడు శేషప్ప గారి తనయుడు), నూకల ప్రభాకర శర్మ గారు , సోమేశ్వరావు గారి సత్తిబాబు, సూరిబాబు, నాగబాబులు ,తంబూరావు గారు, నల్లయ్య శాస్త్రి గారు, అగ్నిహోత్రుడు గారి సురేష్, టెలిఫోన్ రాజు, నాయిన రాజు గారి బాబీ, పేరప్ప గారి రాంబాబు,రాజాలు.

వడ్లమాని నాని గారి శ్రీను, రవి లు, సలాది శంకరరావు గారు (సలాది చిన్నబ్బాయి గారి అబ్బాయి) ,శర్మ గారి పేరప్ప గారు ,విశ్వనాథ మాస్టారి హరే రాంబాబు, నత్త గుల్ల సుబ్బారావు గారి వసంత ,బాండ్ , మునసబు గారి సూరిబాబు, పేరి మురళి, మురళి అన్న గారు, రామరాజు గారి సూరి, సుబ్బారావు మాస్టర్ గారి సురేష్, శంకర్ లు, పెంటపాటి కృష్ణ, రమణలు, గురువు గారి (ఆదిరాజు లక్ష్మణ మూర్తి గారి) శీను , పేరన్న గారి కామేశ్వరావు ,సుబ్రహ్మణ్యం గారు, తోరం సూర్యనారాయణ , కోఠి గాయత్రి, పాలగుమ్మి కృష్ణ, రమణలు, అమ్మన్న గుండు,దత్తుబాబు కూడా గొంతు కలపడం తో రధం క్లబ్ మీదుగా విష్ణాలయం వద్ద ఆగింది.

అక్కడ పూజలు చేసిన తరువాత, మెల్లగా శీనప్పగారి ఇంటి నుంచి, రెండో వీధి పప్పు సూర్యనారాయన గారి ఇంటి పక్క నుంచి మూడో వీధి లో కి ప్రవేశించింది. అప్పటికే రధం ఎత్తు తగ్గడం వలన, మరియు కొంచం చిన్న చక్రాల తో రధం ఉండడం వలన సులువు గా మూడో వీధిలో కి రథం ప్రవేశించింది.మూల గున్నయ్య గారి బ్రహ్మానందం గారు, బాబీ గారు కూడా రధం వెనుకాల వెళ్తున్నారు. రధం మెల్లగా బుచ్చి మాస్టర్ గారింటి వద్ద ఆగింది.

బుల్లివెంకన్న గారి సూరిబాబు, మంచి నీళ్లు తెమ్మని బుచ్చి మాస్టర్ గారి బాబ్జి (బావ)కి చెప్పారు. వెంటనే బాబ్జి లోపలికెళ్ళి పెద్ద గుండిగ లో నీళ్లు పెట్టి, అందరూ తాగేసిన తరువాత , రధాన్ని వెనకనుంచి తోస్తూ ముందర బాలన్స్ చేసుకొనేటట్టు గా మునసబు గారి సూరి బాబు, పప్పు బాబీ లు ఉండి, రధాన్ని పేరి మహాదేవ శాస్త్రి గారింటి దాకా పోనిచ్చి, తిరిగి కట్లమ్మ గుడి మీదుగా రెండో వీధిలో కి ప్రవేశించింది.

రధోత్సవం లో భక్తి తో పాటు , సరదాలు, రథాన్ని కోరమాండల్ ఎక్ష్ప్రెస్స్ అంత ఫాస్ట్ గా లాగడాలు, రధం కింద రాళ్ళూ పెట్టి ఆపడాలు, యువకుల చిన్న చిన్న తగాదాలు, పెద్దల ఊరడింపులు, మేళ తాళాలు, బాజా భజంత్రీలు , వడపప్పు పానకాలు తో ఐదు రోజుల పెళ్లి అప్పుడే అయ్యిందా అన్నట్టుగా దేవుడి పెళ్లిని ఎప్పటిలాగానే బ్రహ్మాండం గా నడిపించారు అప్పటి కుర్రాళ్లు.

*************

దేవుడి పెళ్లి: 1982 నుంచి ప్రస్తుతం :

పెద్ద పల్లకీ మోయడానికి బరువు ఉండడం తో వెత్సా విశ్వనాథం గారు చిన్న పల్లకీ లని చేయించారు.

కాలం ముందరకి పరిగెడుతోంది. పిల్లలు అందరూ యువకులయ్యారు. కొంతమంది యువకులు చదువులు పూర్తి చేసుకుని, ఉద్యోగ, వ్యాపార రీత్యా, చుట్టూ పక్కల నగరాలకు వెళ్తున్న రోజులవి. అలాగే కొంతమంది యువకులు ఊరి ని విడిచి ఉద్యోగ ప్రయత్నంలో ఉన్నారు. ఈ పరిస్థితి లో దేవుడి కళ్యాణం ఎలా కొనసాగించాలి అని పెద్దలు అనుకుంటున్నారు. “నేను ఉన్నాను. ఇప్పటి నుంచి ఈ దైవ సేవలు చేయడానికి నేను ముందరుంటాను మీ అందరి సహకారం తో ” అని ఒక యువకుడు తన గొంతు విప్పాడు.

*********

“అమ్మా , మేము వేసవి సెలవులకి అమ్మమ్మ గారి ఊరింటికి వెళ్ళం . ఇక్కడే ఉంటాం. మన ఊరి దేవుడి పెళ్లి అయిన తరువాత వెళ్తాము” అని అందరి పిల్లలు, వాళ్ళ తల్లి తండ్రులకి గట్టిగా చెప్పుతున్న సమయం . దేవుడి పెళ్లి రావడం తో పిల్లలంతా ఉత్సాహం తో ఉరకలు వేస్తున్న రోజులు.

“ఎప్పడెప్పుడు పిలుపొస్తుందా ఆ యువకున్నుంచి” అని పిల్లలు ఎదురు చూపులు. పిలుపు ఇచ్చిన అతనితో పాటు, కొంతమంది యువకులు, పిల్లలు కూడా పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్లి క్లబ్ లో తాటాకులతో కప్పిన రధాన్ని చూసి, మీద కప్పిన తాటాకులని తీసి ,రధాన్ని మెల్లగా బయటకి తోసి విష్ణాలయం పక్కన పెట్టారు. అప్పుడే విష్ణాలయం అర్చకులు రామకృష్ణ వచ్చి రధాన్ని వీక్షించి వెళ్ళాడు. కుర్రాళ్ళు రధాన్ని పూర్తిగా కడిగారు. అంతకముందున్న ఎండు మామిడాకులు ని తీసేసి, అప్పుడే కోసిన మామిడి తోరణాలతో అలంకరించారు. రిబ్బన్లని, రంగు కాగితాలని అంటించి రధాన్ని ఉత్సవానికి తయారు చేస్తున్నారు. చేస్తున్న పిల్లల్లో ఒక విధమైన ఆనందం, యువకుల్లో ఉత్సాహం.

*********

రధం చక్కగా ముస్తాబయ్యి, “నేను ఉత్సవానికి రెడీ” అన్నట్లు గుడి దగ్గెర ఉంది. “మేమూ కూడా రెడీనే” అన్నట్లు పగ్గం పట్టుకుని యువకులంతా ఉత్సాహం తో ఉరకలు. మొట్ట మొదటసారి రధం లో కూర్చున్న చిన్న పిల్లల్లో చెప్పుకోలేని సంతోషం .ఈ ఉరికే ఉత్సాహానికి, ఉబ్బితబ్బిబి అయ్యే సంతోషానికి ఆ యువకుడు ఉత్ప్రేరకం అవుతున్నాడు .

రధం పగ్గాలు పట్టిన యువత, పిల్లలు,ఆ యువకుడి ఆదేశం గురించి చూస్తున్నారు. ఆ యువకుడు ఒక్కసారి ” గోవిందా గోవిందా “అని అరవడం తో రధం పగ్గాలు పట్టుకున్న యువకులు రధం లాగడం మొదలెట్టారు. మొట్ట మొదట సారి రధం లో కూర్చున్న పిల్లలో ఉత్సాహం కట్టలు తెంచుకుని యువత తో వంతు పాడుతున్నారు.

రధం ముందర బల్ల మీద ఇటుపక్కా, అటుపక్కా రెండు కాగడాలు పట్టుకుని ఇద్దరు కుర్రాళ్ళు, ఆ కాగడాలలో నూనె పోయడానికి పక్కనే నూనె గిన్నె . రధం బల్ల మధ్య లో నించుని భక్తులకి దేవుడి ప్రసాదం అందిస్తూ సోమేశ్వరావు గారు (శివ కళ్యాణం )/రామకృష్ణ (కేశవ స్వామి కళ్యాణం). కాగడా పెట్టుకుంటానని పిల్లల్లో పోటీలు, ఏడుపులు. తరువాత పెద్దల సముదాయింపులు.

*****

చిన్న పిల్లలు కి అప్పుడప్పుడే తెలుస్తోంది. రధం అంటే ఏమిటి, రధం లో కూర్చుంటే యెంత బావుంటుంది అని. “అమ్మా అమ్మాదేవుడి పెళ్లి ఎప్పుడే”అని అడుగుతున్నాడు చిన్న పిల్లవాడు ఒక ఇంట్లో .అమ్మ దగ్గెర నుంచి సమాధానం లేదు.”ఎందు కంటే వీడు దేవుడి పెళ్లి అని చెప్తే రధం లో కూర్చో పెట్టమంటాడు” అని చెప్పలేదు ఆ తల్లి. ఆ చిన్న పిల్లవాడు తన తోటి స్నేహితుల దగ్గెర తెలుసుకుని, “అమ్మా అమ్మా, దేవుడి పెళ్లి ఈ రాత్రి నుంచి అంట”, నేను రధం ఎక్కుతా ఎక్కుతా, దేవుడి పెళ్లి చూస్తా” అని మారాం చేస్తున్నాడు. “రధం మన ఇంటికి వచ్చినప్పుడు దేవుడి కి దండం పెట్టుకుని చూద్దువు కానీ” అని సముదాయించింది తల్లి .

దూరం గా బాజా బజంత్రీలు విన్పిస్తున్నాయి. దేవుడు వస్తున్నాడని తెలిసింది. ఆ చిన్న పిల్లవాడి లో ఒక విధమైన ప్రకంపనలు వచ్చాయి.

మొదట పల్లకీ వచ్చి ఆగింది. కొంచం దూరం గా రధం, లాగుతూ యువకులు “అశ్శరభ శరభ” “అల్లెల్ల వీర ” నినాదాలతో, కేరింతలతో ఉన్నారు. అవన్నీ చూస్తూ , “నాన్నా నాన్నా! నేను రధం ఎక్కుతా ఎక్కుతా” అని గట్టి గా ఏడుస్తున్నాడు ఆ పిల్లవాడు .దూరం గా అది గమనిస్తున్న ఆ యువకుడు ఆ చిన్నవాణ్ణి నెమ్మదిగా రధం లో తీసికెళ్ళి కూర్చో పెట్టాడు. అలాగే మిగతా ఏడుస్తున్న ఆ చుట్టు పక్కల ఉన్న చిన్న పిల్లలని కూడా తీసికెళ్ళి రధం లో కూర్చో బెట్టాడు. ఆ ఏడుస్తున్న పిల్లలందరూ నెమ్మదిగా ఏడుపు ఆపేసి రధం వంక చూడకుండా దూరం గా వెళ్తూ “అశ్శరభ శరభ” అంటున్న ఆ యువకుడి వైపు చూస్తున్నారు యెనలేని ఆనందం తో.

రథం లో కూర్చున్న పిల్లలందరూ వచ్చి రాని మాటలతో అతని తో “అశ్శరభ శరభ” అన్నారు. రధం మెల్లగా వెళ్తోంది. ఆ చిన్న పిల్లల్లో రధం ఎక్కామని ఉత్సాహం తో ఉబ్బి తబ్బిబ్బవుతున్నారు. ఆ యువకుడి కి తెలియదు ఆ రధం లో కూర్చున్న పిల్లందరూ, తరువాత అతని వెంటే నడుస్తారని.

ఆ యువకుల ఉత్సాహానికి , పిల్లల ఆనందానికి ఉత్ప్రేరకం అయిన ఆ యువకుడే వడ్లమాని లక్ష్మీ ప్రసాద్. అతని నాయకత్వం లో, పెద్దల సమక్షం లో, యువకులతో దేవుని కళ్యాణం అంగ రంగ వైభవం గా జరుగుతోంది.

“అతనితో పాటు మేము ఉన్నాం” అంటూ రామరాజు గారి వెంకన్న, తోటకూర రాంబాబు, మునసబు గారి రవి, కిరణ్ లు, పెంట పాటి సూరి, బుల్లి వెంకన్న గారి వెంకన్న బాబు, శర్మాజీ (బొబ్బన్న) లు, హరి బాబు, మద్రాస్ విస్సు , పేరి విస్సు, సరిపెల్ల బాబ్జి ,చిట్టమ్మ గారి పూజ్యం, శీనప్ప గారి అన్నాజీ, విస్సప్ప గారి సాయి, మండా శ్రీను , పేరిచర్ల సుబ్బరాజు మరియు శీనులు, వెర్రిబాబు గారి శీను, కర్రా రామకృష్ణ, పాలగుమ్మి రమణ, మోహన కృష్ణ లు, అనుపిండి కావుడి గారి రామకృష్ణ, మూల గున్నయ్య గారి బాబ్జి , శ్యాములు, పేరన్న గారి శ్రీనివాసు. విశ్వనాథ మాస్టారి గణేష్, అగ్గన్నగారి బాబ్జి, పేరి మాస్టారి శ్రీను, ఉషా దేవి గారి రాము, విజ్జు లు.

వీళ్ళందరూ ఒక్కసారి “అశ్శరభ శరభ” అంటే మిగతా కుర్రాళ్ళు “అల్లెల్ల వీర ” అని అనడం ,”యేసుకో యెంకమ్మా” అని కొందరంటే “దోసకాయ పచ్చడి ” అని మరికొందరు అరుస్తున్నారు . ఆ నినాదాలతో రధం లో కూర్చున్న పిల్లలు కూడా వంతు పాడుతున్నారు. రధం స్పీడ్ గా లాగ కుండా అక్కడున్న పెద్దలు వారిస్తున్నారు. పక్కనే ఉండి సలహాలు ఇస్తున్నారు.రధం వెనకాల నారాయణ మూర్తి గారి సూరి బాబు గారు నూకల సోమ శేఖర రావు గారు ( బెల్లం కొట్టు సూరిబాబు గారి  రెండో అబ్బాయి) , కేశాప్రగడ సత్యనారాయణ గారు, గేట్ లో నుంచి ప్రత్యేకం గా రధోత్సవం కి వచ్చిన వారిలో చెల్లు సుబ్బయ్య గారు, సముద్రారావు గారు లు కూడా మేమూ సైతం అంటూ రధం పగ్గాలు పట్టుకున్నారు.

************

రధం వెనకనుంచి తోసేటప్పుడు, బాలన్స్ కోసం పెంటపాటి కృష్ణ, అనుపిండి రవి లు ఓ సారి, సత్తికొండ గారి రాంబాబు, మునసబు గారి సూరి లేదా మద్రాస్ విస్సు ఒకసారి ఉంటూ ఎడమకి, కుడి కి తిరగడం లో సహాయం చేస్తున్నారు.

చివరి రోజు (ఐదవరోజు ) కి వచ్చేటప్పటికి , కుర్రాళ్లలో ఉత్సాహం నింగి కి అంటేది. పూర్వం నుంచి ఆచారం గా వస్తున్న ,బుక్కాలును ఒకళ్ళ మీద ఒకళ్ళు మెల్లగా జల్లుకునే వారు. అది మెల్లగా అభివృద్ధి అయ్యి, చివరి రోజు న హోలీ పండగ లాగ రంగులు రాసుకోవడం మొదలెట్టారు.

అందుకే ఆ చివరి రోజు గురుంచి యువకులతో పాటు, పిల్లలు కూడా ఎదురు చూసే వారు. బాణా సంచాలు కాల్చే వారు. పేలుపు జువ్వలు తెప్పించి, చివరి రోజు మధ్యాహ్నం రధోత్సవం ముందు, అలాగే రధోత్సవం అయిన తరువాత రధం లో ఉత్సవ విగ్రహాల ని తీసే ముందు పేలుపు జువ్వలు వేసి రధ యాత్ర ని ముగించే వారు.

***********

కాలం స్పీడ్ అందుకుంది. ఈ కుర్రాళ్లతో పాటు, కొత్త యువత కూడా మేము సైతం అంటూ వడ్లమాని ప్రసాద్ నాయకత్వం లో, అతని స్నేహితులతో ,పెద్దల సమక్షం లో రధం పగ్గాలు పట్టుకుంటున్నారు.

“మేము కూడా” అంటూ, విస్సప్ప గారి ఫణి , వెత్సా బుజ్జి, సురేష్ లు, రాంమూర్తి గారి శ్రీనివాస్, విశ్వనాథం మాస్టారి గారి శ్రీను, మునసబు గారి శాస్త్రి, బుచ్చి బాబులు ,రాంబాబు మాస్టారి నరేష్ , రమేష్ లు, తోటకూర చంటి, పేరిచర్ల రామ రాజు, వర్మా, కాశి రాజు గారి గోపి, పేరిచర్ల విస్సు, పానుగంటి రమేష్, రవిలు, గమిని హనుమాన్, గాదె రవి లు, నూకల విశ్వనాథం (అద్దంకి మన్నారు) ,కర్రా కామేషు ,కేశాప్రగడ నాగ రాము , పెంటపాటి గుర్నాథం, అనుపిండి కావుడి గారి శేషు కూడా రథం పగ్గాలు పట్టుకున్నారు.

వీళ్ళతో పాటు పెద్దలు కాశీ రాజు గారు, కాంబాబు గారు, గమిని నరసింహమూర్తి గారు (గాంధీ గారు), గాదె వెంకటేశ్వరావు గారు, గాదె శీను, నాగేశ్వరావు (గుమాస్తా గారు) గారు, సొసైటీ స్వామి గారు, మెడికల్ షాప్ షావుకారు గారు, గౌరీనాథ్ గారు,  కూడా వచ్చి రధ యాత్ర లో నడుస్తున్నారు.

దేవుడి పెళ్లిని, ఊరి పండగ గా తీసుకున్న రోజులవి. కుర్రాళ్లలో స్పీడ్ పెరిగింది. అందరూ రథం లాగుదామనే వాళ్లే . రధం వచ్చే రోజున పల్లకీ లు మోయమని వడ్లమాని ప్రసాద్ కి చెప్పేసారు. “మేమున్నాం మీరు రధం లాగండి” అని అంటూ పేరన్న గారి సుబ్రహ్మణ్యం, శ్రీనులు, అప్పుడప్పుడు విశ్వనాథ మాస్టర్ గారి గణేష్, సుబ్బారావు మాస్టర్ గారి శంకర్ , మూల గున్నయ్య గారి శ్యాము, అబ్బీసు గారు, కావుడి గారి రామ కృష్ణ , అగ్గన్న గారి బాబ్జి, బుచ్చి మాస్టర్ గారి బాబ్జి, ఉత్తమ మోతర్ సాయి (గుమస్తా గారి )లు ఊరంతా పల్లకీ మోస్తూ సహాయ పడుతూ ఉండేవారు.

“మొత్తానికి మాకు అవకాశం వచ్చింది, రధం లాగడానికి” అనే ఉత్సాహం తో, పరుగులు తీస్తూ ఆ కుర్రాళ్ల తో పాటు , నూకల జానేష్ , సత్తి , వెత్సా రాజా, పాలగుమ్మి రమేష్, సురేష్ లు, రాంబాబు మాస్టర్ గారి ప్రసాద్ (నేను) ,కాశీ రాజు గారి రవి , హోటల్ మాణిక్యం, అబ్బీసుగారి ఫణి , రాములు , సుందరం గారి శేఖర్ , ఆసు ,ఆభా, పేరిచర్ల మురళి, పృథ్వీ, స్వామి గారి నరేంద్ర, నాగు, వెలవెల పల్లి రాజేష్, రాంజీ , కిషోర్ లు కూడా రధం పగ్గాలు పట్టుకుని పరిగెత్తడం ప్రారంభించారు.

సమ్మర్ సెలవులకి ప్రత్యేకం గా దేవుడి పెళ్లి కి వచ్చే- అమ్మన్న గారి రామం గారి పవన్, ప్రశన్న, బాలాత్రిపుర సుందరి,  శ్రీవల్లిలు , బుచ్చి మాస్టర్ గారి మనవలు పప్పు వెంకటేష్, శ్రీనివాస్ లు, నారాయణమూర్తి గారి నూకల శ్రీరాము, విశ్వనాధ్, రామం గారి మనవడు రాము, పేరప్ప గారి మనవలు వేణు , శ్రీరామ్ లు, రాజ్యం గారి కిరణ్, శ్రీధర్ లు, అగ్నిహోత్రుడి గారి రాజా, ఆదిత్య లు, కావుడిగారి మనవలు -ప్రభాకర్, బాలసుబ్రహ్మణ్యం,మాణిక్యం ,సూరిబాబు లు, మహాదేవశాస్త్రి గారి ఉదయ్ ,సాయి , శీనప్పగారి ప్రశాంత్ , హరిణి లు , శర్మ గారి శ్రీనివాస్ (భయ్యా) , వాసు లు ,ఆదిత్య, భార్గవి లు, జానకమ్మ గారి శ్రీరామ్ , శ్రీకాంత్ , శరత్ , భార్గవ్ , ఫణి లు, రాణి వీరభద్రం గారి జ్యోతి, మెహర్ కూడా రధ యాత్ర అంటే ఆత్రం పడినవాళ్ళే.

***************

దేవుడి పెళ్లి చివరి రోజు వచ్చేస్తోంది అని కొంచం గాబరా. అలాగే ఆ రోజు వస్తే రంగులు పోసుకోవచ్చు అని, హడావిడి చెయ్యచ్చు అని, పేలుపు జువ్వలు పేల్చచు అని సంబర పడుతున్నారు ….

ఒకపక్క పురికోసలు కట్టలు కట్టలు గా ఉన్నాయి. న్యూస్ పేపర్స్ కూడా దొంతర దొంతరలు గా ఉన్నాయి. ఒక వ్యక్తి కూర్చుని, శ్రద్ధగా మందు కూరుతున్నాడు. కూరిన మందు ను అంతే శ్రద్ధ గా, జాగ్రత్త గా చుట్టి, ఒకొక్కటే పక్కన పెడుతున్నాడు. పరీక్ష కోసం పెరట్లో కెళ్ళి దాని చివర అంటించి వచ్చాడు. ఆ వత్తు కాలి , “ధడేల్ “మని పెద్ద శబ్దం వచ్చింది.

ఆ సౌండ్ కి ఏదో పెద్ద గా పేలిందని చుట్టుపక్కల అంతా వచ్చేసారు.ఆ కుర్రాడు అదే సక్సెస్ అని తలచి దేవుడి పెళ్లి చివరి రోజు కి బాంబ్ లు తయ్యార్ చేసాడు.ఆ బాంబులు బ్రహ్మాండం గా పేలి, దేవుడి పెళ్లి లో ఈ కుర్రాడి బాంబులు లేకుండా చివర రోజు అయ్యేది కాదు. ఆ బాంబులు “సత్తి బాంబులు ” అనే పేరు తో మోత మ్రోగాయి. అవి నూకల వీర వెంకట సత్యనారాయణ (సత్తి బాబు) చేసిన బాంబులు. గాల్లో పేలుపు జువ్వలు, నేల మీద సత్తి బాంబులు తో చివరి రోజు మోత మ్రోగిపోయేది.

*****************

చివరి రోజు దేవుడి పెళ్లి. మధ్యాహ్నం ఒంటిగంట అయ్యింది . “చివరిరోజు కళ్యాణం కదా! కొంచం దేగ్గెర గా వచ్చి చూస్తే బావుంటుంది” అని అనుకున్నాడేమో మండే సూర్యుడు, ఎండల్ని మండిస్తున్నాడు. ఉక్కపోత ఎంతున్నా ఉత్సాహం తగ్గట్లేదు ఎవరి లో. పిల్లలు, యువకులు,పెద్దలు గుడికి తరలి వెళ్తున్నారు. రధం ఉత్సాహం గా ఉత్సవానికి రెడీ అయ్యినట్టు గుడి దగ్గెర ఉంది . గుడి లోపల తాసాలు, కుమ్మరి బాజాలు, తో మోత మ్రోగి పోతోంది. గుళ్లో పల్లకీ తో మద్రాసువిస్సు , పేరన్న గారి సుబ్రహ్మణ్యం గుడి చుట్టూ మూడు ప్రదక్షిణలు వేస్తున్నారు. పల్లకీ ముందర అర్చకుడు పార్వతీశం ఉన్నాడు.

ఉత్సవ విగ్రహాన్ని మెల్లగా రధం లో పెట్టారు సోమేశ్వరావు గారు. బయట చెరువు గట్టు మీద నుంచి కాశీ రాజు గారి రవి , రామరాజు, సత్తి, చంటి, నరేష్ లు పేలుపు జువ్వలేసారు. ఆ పేలుపు జువ్వకి అక్కడున్న కుర్రాళ్ళో ఊపు వచ్చింది. అప్పటికే రధం పగ్గాలు పట్టేసుకుని లాగడానికి యువకులు, పిల్లలు, పెద్దలు కూడా రెడీ గా ఉన్నారు. సత్తి చేసిన బాంబులుని అద్దంకి మన్నారు (విస్సు ) ఇషాక్ గారి మిల్లు దగ్గెర పెట్టి వత్తు వెలిగించి పరిగెత్తుకుని వస్తున్నాడు. ఆ బాంబు పేలుడికి ఒక్కసారి అంతా ఉలిక్కి పడి , వెంటనే “హర హరా” అంటూ రధం లాగడం మొదలెట్టారు.

అప్పుడే ఇంటి నుంచి సైకిల్ మీద సామాను పెట్టుకుని గేట్ లో కి వెళ్తూ, కోట మల్లేశ్వరావు గుడి దెగ్గర ఉన్న రధాన్ని చూస్తూ దండం పెట్టుకుంటున్నాడు.

***********************

రధం ఊరేగుతూ రెండో వీధి లో సిద్ధాంతి గారి ఇంటి వద్ద ఆగింది. అప్పటికే దేవుడి పెళ్లి అని పుట్టింటికి వచ్చిన ఊరి ఆడపడుచులు, ఊరి కోడళ్ళు అందరూ మూల వీధి పెరడు గుమ్మం నుంచి సిద్ధాంతి గారి ఇంటికి చేరారు.

దేవుడి పెళ్లి అయిన తరువాత ,తాత గారైన మాణిక్య శర్మ గారింట్లో పెళ్లి చూపులు ప్రోగ్రాం పెట్టుకున్నారు ఆ అమ్మాయి తల్లి తండ్రులు. అక్కడున్న ఊరి ఆడపడుచులంతా, ఆ అమ్మాయి కి అబ్బాయిని పెళ్ళిచూపులు కన్నా ముందరే చూపిద్దామని అనుకుని, సిద్ధాంతి గారి అరుగుమీదకి తీసికొచ్చారు .

“ఇదిగిదిగో ఈ అబ్బాయి ఈ అబ్బాయి” అని ఆ అమ్మాయి కి చూపిస్తూ ఉంటె, అప్పటికే రకరకాల రంగుల తో అతని ముఖం వెలిగి పోతోంది. ఆ అమ్మాయి కి అర్ధం కాలేదు, ఎవరో ఈ రంగుల బాబు అని. తరువాత రోజు పెళ్లి చూపుల్లో అసలు ముఖం చూసింది. ఆ రంగుల బాబే ఓరుగంటి రమేష్ , ఆ అమ్మాయి సువర్చల.

************

తాసాలు వాయించే వాళ్లు గుండ్రం గా నిలబడ్డారు. ఒకొక్కలే వాయిస్తూ ఆపడం , పక్క వాడు అందుకోవడం. ఇలాగ తిరుగుతూ తిరుగుతూ కొడుతున్నారు . వీళ్ళ వాయింపుడు “దేవి శ్రీ ప్రసాద్ ” కొట్టే డ్రమ్స్ బీట్ కి ఏమాత్రం తక్కువ కాకుండా, తాసాల మోత తో ఆ వీధి కంపిస్తోంది .ఆ డప్పులకు వడ్లమాని ప్రసాద్ స్టెప్పులు, కుర్రాళ్ళ ఈలలు, గోలలు. సైలెంట్ గా డాన్స్ ని చూస్తున్న కుర్రాళ్ల ని డాన్స్ చేయమని వలయం లో తోయడం, వాడు బిడియం తో బిక్కచచ్చి పోయి ,రెండు ఎగురులు యెగిరి, వచ్చేడం, తరువాత గర్వం గా అందరివైపు చూడటం…ఎన్నో సరదాలు.

తూము దెగ్గర అమ్మన్న గుండు నాగిని డాన్స్ లు, సుబ్బారావు మాస్టర్ గారి సురేష్ కొత్త స్టెప్పులు, ఎన్నో… ఎన్నెన్నో. రధం పేరప్ప గారిఇంటి ముందు నుంచి ఒకటో వీధి కెళ్తుంటే, ఇంట్లో నుంచి బకెట్ తోటి బయట ఉన్న యువకుల మీద నీళ్లు పోయడాలు , చిన్న చిన్న తగాదాలు. పెద్దలు ఊరడింపులు.

***********

ఇంకో కుర్రాడు కాలికి ఎర్ర రిబ్బను కట్టుకుని (అప్పుడే జానీ సినిమా రిలీజ్ అయ్యింది) ,నల్ల కళ్ళ అద్దాలేట్టుకుని, ఆ తాసాల వాయిస్తున్న వలయం లో పవర్ స్టార్ గెటప్ లో మెగాస్టార్ స్టెపులేస్తున్నాడు. (వాడిని అప్పట్నుంచి కొందరు “అనాతారం మెగాస్టార్” అని పిలవడం మొదలెట్టేసారు. వాడు ఇప్పుడు ఆ స్టెప్పులన్నీ పక్కన పెట్టి కథ లు రాయడం మొదలెట్టాడు.) అతని తో పాటు చాలా మంది కుర్రాళ్ళు కాలికి ఎర్ర రిబ్బను కట్టేసుకుని ఎగురుతున్నారు. వాళ్లలో చెల్లు సుబ్బయ్య గారి సత్తి బాబు, బ్యాంకు రంగమ్మ గారి మనవడు శీను కూడాను.

************

మిల్లులోంచి తెచ్చిన సంచి రంగులు. అక్కడే నించుని, రాయించుకుని వాళ్ళకి ముఖం మీద రంగులు రాయడం. “రంగులు రాయద్దు” అని పారిపోతున్న వాళ్ళని,తరుముతూ, తరుముతూ పట్టుకుని ముఖం తో పాటు, జుట్టంతా, రాసేసి వదిలేయడం. ఈ సరదాలు, సంతోషాల మధ్యన సరిపెల్ల వారింట్లో పానకాలు తాగేయడం. పెద్దలు “సూర్యాస్తమయం అవుతోంది రధాన్ని తొందరగా తీసికెళ్ళాలి” అంటే పిల్లల్లో , యువకుల్లో నిరుత్సాహం.” అయ్యో అప్పుడే ఐదు రోజులు అయ్యిపోయాయా ” అని దిగులు తో ఒకరి మొహాలు ఒకరు గుర్తు పట్టలేనంత గా మొహం నిండా రంగులతో,రధాన్ని గుడి వద్ద కి తీసికెళ్ళి రధ యాత్ర ని ముగించే వారు .

***********

తరువాత తరువాత, “నాతో కలిసి రధం లాగడానికి వచ్చేదెవరు”, ” నాతో వచ్చి పల్లకీ మోసేదెవరు”నాతో కలిసి బ్రహ్మాండం గా దేవుడి పెళ్లి ని జరిపించేదెవరు” అని వడ్లమాని ప్రసాద్ అని అంటుంటే “నేను” “నేను” “నేను” అంటూ, అమ్ము శ్రీకాంత్ ,కర్ణం గారి రవి, మురళి లు ,దత్తు గారి కామేష్ , నిరంజన్ లు , పాలగుమ్మి కృష్ణ గారి రవీంద్ర, సురేష్ రాజు, పెంటపాటి స్వామి, గౌరీనాథ్ గారి అనిల్ , తమ్ముడు ,వసంత గారి చైతన్య, మల్లిక్, నూకల కుమార్ ,అనుపిండి కాంబాబు ,మధుబాబు, రాజా లు , ఇలా ఎందరో ఎందరో …అతడితో చెయ్యి కలుపుతున్నారు.

2017 సంవత్సరం లో సత్తికొండ గారు రాంబాబు , రథాన్ని మరమత్తులు చేయించి, అంతే ఉత్సాహం తో యువత బ్రహ్మాండం గా దేవుడి పెళ్లి వడ్లమాని ప్రసాద్ నాయకత్వం లో జరుగుతూనే ఉంది, జరుగుతూ ఉంటుంది….

ఇప్పటి తరం పిల్లలు కూడా మేము రెడీ అని ముందరకి వస్తున్నారు , వారి లో గోపి సన్స్ , చంటి సన్ ,హరి సన్ , విస్సప్ప గారి విశ్వనాథ్ (ఫణి సన్) , రాంబాబు మాస్టారి శ్రీరామ్, హర్ష వర్ధన్లు (నరేష్ సన్స్ ) లు కూడా. ..వస్తూ రధం పగ్గాలు పట్టుకుంటున్నారు.

***************

మా ఊరి ఆడపడుచులు గురించి చెప్పకుండా , ఈ కథ ని ముగించను.

మా ఊరి ఆడపడుచులు, సంక్రాంతి పండక్కి పుట్టింటి కి వచ్చి వాళ్ళ అమ్మా ,నాన్నలను చూసొచ్చారు .”ఇంకో రెండు నెలల్లో మళ్ళీ అమ్మా నాన్నలని  చూసేసి, ఎలాగా అప్పుడు వచ్చే దేవుడి పెళ్లిని కూడా కళ్ళారా చూసి, వస్తామని ” వాళ్ళ భర్త లను మెల్లగా అడుగుతున్నారు. “పుట్టింటికి మొన్నే (సంక్రాంతి) కదా వెళ్ళావు, మళ్ళీ దేవుడి పెళ్లి కి వెళ్లాలా ” అని మా ఊరి అల్లుళ్ళు ఎప్పుడుఅనలేదు మా ఊరి ఆడపడుచులతో .”కుదిరితే మేము వస్తాం , లేదంటే మీరు దేవుడి పెళ్లి కి వెళ్ళండి” అని పైకి అన్నా ,దేవుడి పెళ్లి చివరి రోజు వచ్చే సమయానికి అనాతరం అల్లుళ్ళు కూడా రధ యాత్ర లో “మేము సైతం” అంటూ రధం పగ్గాలు పట్టుకుంటూ కనపడిన వాళ్ళే.

పిల్లా, పాపలతో, కూతురు, అల్లుళ్లతో, కొడుకు, కోడళ్లతో, మనవలతో ,మనవరాళ్ళతో వచ్చి ఈ దేవుడి పెళ్లి పండక్కి అప్పటికీ ,ఇప్పటికీ హాజరవుతున్నారు .

వాళ్లలో పెంట పాటి వారి ఆడపడుచులు, గమిని బేబీ, దేవి లు, శీనప్పగారి లక్ష్మి, పప్పూ ప్రభావతి , పేరి మహాదేవ శాస్త్రి గారి అరుణ, కమల, గిరిజలు, శంబన్న శాస్త్రి గారి వర్ధని, పద్మలు, అనుపిండి కావుడి గారింట్లో ఆడపడుచులు, విస్సప్ప గారి పద్మ , సుగుణలు, కన్నబాబు గారి ఉషా ,
మీనా , ఉమా జ్యోతి లు, బుల్లయ్య గారి అరుణ , స్వర్ణలు , శర్మ గారి ఉమ, సబిత లు ,బుచ్చి మాస్టర్ గారి మణి , సావిత్రి , అరుణ , శ్యాము లు, అగ్ని హోత్రుడు గారి ఉష ,సుందరిలు, సిద్ధాంతి గారి కామేశ్వరి , శివ, శారద , అరుణ లు, సూరిబాబు గారి సుందరి , పేరప్ప గారి మధు ,నూకల బుల్లివెంకన్న గారి రామం గారి పద్మ .

అమ్మన్న గారి ఇంటి ఆడపడుచులు, సోమేశ్వరావు గారి పద్మ, రామం గారి సుధ ,దేవి  ,నాగేశ్వరావు (గుమాస్తా) గారి కాత్యాయిని, కాంబాబు గారి శారదా , శ్యాములు ,నూకల శైలజ, లక్ష్మి నరేష్, శైలజలు , మద్రాస్ విస్సు అలేఖ్య, రమలు, సత్యవతి గారి పిల్లలు సన్నీ,సీత లు. అమ్ము లక్ష్మి (చెల్లాయి) గారు, అన్నపూర్ణ గారు, సత్యవతి గారి మనవరాళ్ళు సుందరి, లలిత, గాయత్రి, గీత లు. బాబీ గారి లలిత, అరుణ , కుట్టీ లు , నాని గారి భద్రు, కాశీ రాజు గారి పద్మ , సరిపెల్ల పద్మ, రాజేశ్వరి , ఆత్కురి శైలజ , శివాలయం సోమేశ్వరావు గారి వెంకట లక్ష్మి, లలిత, అమ్ము సుజాత ,అనుపిండి రమ ,శరభరాజు గారి ఇంటి ఆడపడుచులు , నూకల సూరి బాబు (బెల్లం కొట్టు సూరిబాబు గారు)  గారి ఇంటి ఆడపడుచులు , ఫోటో సుందరం గారి ఇంటి ఆడపడుచులు, పేరిచర్ల వారి ఆడపడుచులు.

అలాగే ఊరి కోడళ్ళు కూడా అంతే అభిమానం తో దేవుని కల్యాణానికి వస్తుంటారు. అలాగే ఇప్పటి తరం వాళ్ళు మూల గున్నయ్య గారి మానస, కావుడి గారి కామేశ్వరి, గాయత్రీ, మరువాడ సంతోషి, కీర్తి లు, నాని గారి అమ్ములు, సత్తికొండ గారి శ్రీవల్లి, చెల్లి లు అలాగే మిగతా ఆడపిల్లలు కూడా అక్కడే ఉంటూ ఉత్సవం లో మేము సైతం అని అంటున్నారు.

******************

దేవుని కళ్యాణం ఏ రోజు ఏమి జరుగుతుంది

పూర్వం రోజుల్లో రథయాత్ర పూర్తి అయ్యేటప్పటికి అర్ధరాత్రి అయ్యేది. ఆ తరువాత కళ్యాణం మొదలెట్టేవారు. ఇప్పుడు రధ యాత్ర ముందరగానే పూర్తి చేసి , కల్యాణ పూజ ని రాత్రి 10 గంటలకి ప్రారంభిస్తున్నారు. దీనివలన కుటుంబ సమేతం గా కల్యాణాన్ని వీక్షిస్తూన్నారు.

మొదట రోజు అంకురార్పణ , ఎదురుకోలు ఉత్సవం . రధోత్సవం అయిన తరువాత, రథాన్ని , దేవతా వాహనాల్ని కొంచం ముందర ఆపి , పల్లకీ లో త్రిశూలం, చక్రం తీసుకు వచ్చి , బుక్కాలు చల్లుకుని దేవుని కళ్యాణానికి తీసికెళ్తారు. తిరు కళ్యాణం అనంతరం ప్రసాదం, పానకాలు భక్తులకి ఇస్తారు.

రెండవరోజు వైశాఖ పూజ. మధ్యాహ్నం నూకల మాణిక్య శర్మ గారింట్లో పానకాలు, సాయంత్రం నంది , గరుడ వాహనాలు ఊరేగింపు . ఆ తరువాత అనుపిండి సత్యవతి గారింట్లో పానకాలు .

మూడో రోజు: నరసింహ జయంతి , మధ్యాహ్నం నూకల సుబ్బారావు గారింట్లో పానకాలు, రాత్రి రధ యాత్ర, నంది వాహనం ఊరేగింపు. తరువాత నారాయణ మూర్తి గారింట్లో పానకాలు .

నాలుగో రోజు : ఉదయం బలిహారం. మధ్యాహ్నం మునసబు గారింట్లో వైశాఖ పూజ. సాయంత్రం నంది , గరుడ వాహనాలు ఊరేగింపు . ఆ తరువాత సత్తికొండ రాజు గారింట్లో పానకాలు .

ఐదవ రోజు : ఉదయం చక్ర స్నానం. మధ్యాహ్నం నుంచి భారీ నుంచి అతి భారీ తో బాణా సంచా కాల్చడాలు , బాజా భజంత్రీల తో రధోత్సవం, నాగవల్లి , ఆ తరువాత సరిపెల్ల వారింట్లో పానకాలు. అక్కడనుంచి రథం , గరుడ వాహనం గుడి కి చేరుతుంది . మరుసటి రోజు గుళ్లో పుష్పోత్సవం.

కొన్ని సంఘటనలు :

  • పూర్వం, నంది వాహనం ఒకటో వీధి చివరి కి వెళ్ళేటప్పటికి, నంది వాహనం మీద నుంచి శివుడు విగ్రహం పడిపోయింది. అప్పుడు రంగాచార్యులు గారు, బ్రమ్మేశ్వరావు గారిని గుడికి వెళ్లి తలుపులు తీసి చూడమన్నారుట. అప్పుడు గుడిలోని శివుడు కూడా వాహనంపై నుండి విగ్రహం ఏ వైపుకు పడిందో గుడిలో ని విగ్రహం కూడా అదేవైపుకు వొరిగిపోయింది.తక్షణమే ఊరేగింపు ఆపేసి 18 రోజులు సంప్రోక్షం చేసారు.
  • శివుడి గుడి దగ్గెర నుంచి రధం వెళ్తోంది . ఒక్కసారి , రధం మీద నున్న శిఖరం కింద నుంచుని ఉన్న సరిపెల్ల బాబ్జి గారి కాళ్ళ మీద పడి, కాలికి గాయం అయ్యింది.
  • రధం కింద పిల్లలు పడుతున్నారని తెలిసి ,వాళ్ళని కాపాడే యత్నం లో పాలగుమ్మి సూర్యనారాయణ గారికి , నల్లయ్య శాస్త్రి గారికి, పెంటపాటి కృష్ణ కి కూడా గాయాలయ్యాయి.

అనాతవరం లో ఎప్పుడో 200 సంవత్సరాల మునుపే మొదలయ్యిన దేవుని కళ్యాణం , ఇప్పటికీ అంత వైభవం గా జరుగుతూనే ఉంది. జరుగుతూ ఉంటుంది.

*****************

గొప్ప చరిత్ర కలిగిన ఈ ఊరులో ఎందరో మహానుభావులు .వాళ్లలో మా అమ్మా, నాన్నలు. అమ్మ (వర్ధని ), నాన్న ( శ్రీరామమూర్తి ఓరుగంటి-national best teacher award recipient ) లకి పాదాభి వందనములు చేస్తూ …..

*****************

written by

ప్రసాద్ ఓరుగంటి

*********************

special thanks to my wife Usha for reviewing the content and my brother Ramesh for correcting the flow and Naresh for giving go or no-go signal for publishing the story.

*************************************************************************************

11 thoughts on “రథ యాత్ర -2 (అనాతవరం దేవుడి పెళ్లి కథ)

  1. Chala bavundI….👏👏👏 rasina vidanam kadalukunda chadivinchindi…. chaduvutunnappudu devudipelli chusivatunatle undi…. ratham ekki current teegalu tagalukunda pattukivadam…. devudi pelli garelu…. panakalu…. senagalu… anni gurtukuvachayi…… vaahanalu, pedda ratham gurinchi Maa tatagaru, Kaakka cheppaga vinevallam…….. Nee katha lo kallaku kattinatlu chupinchavu…… thanks a lot …. anni taralni chupinchinaduku…… maa pelli ayyaka FaceTime and Watsaap punyama Ani chustunnam……

    మెచ్చుకోండి

  2. Good. You have covered all generations by names, all rituals, incidents & other sequences in parallel. At the same time you have pointed out the history & its continuation in a nice way !!!
    Keep writing.
    Ramesh , Suvarchala”s pellichupulu is the highlight & nice way to see before.
    Enjoyed the story & remembering all names & adapaduchulu for the village as well !!!
    Cheers
    RAJA

    మెచ్చుకోండి

  3. Chala baga cover Chesaru. Chala bagundi. Nenu Nukala buli venkanna gari pedda koduku Nukala Suryanarana gari rendo kodukuni ( na Peru Nukala Soma Sekhara Rao) . Nenu oke okkasari devudi pelli time ki Anathavaram lo vundadam jarigindi. Appatiki ma nannagaru photola sundaram gari veedhilo Bellam kotlani intifada marchi andulo kapuram vundevaru. Appudu ma amma Savithri Devi garu Lakshapathri nomu chesukundi. Aa ventene devudi pelli. Anducheta nenu akkada vunnanu, devudi pallaki nenu kuda bhujalaki ettkunnanu, palgonnanu, anadinchanu.

    మెచ్చుకోండి

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

గూగుల్ చిత్రం

You are commenting using your Google account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

Connecting to %s